Subsidie en lening voor een monument: ISDE, Restauratiefonds en ontzorging

Voor een monument zijn er vier regelingen: de ISDE met lagere eisen, de Duurzame Monumenten-Lening van het Restauratiefonds (1,9% bij 10 jaar rentevast, stand 15 oktober 2026), het ontzorgingsprogramma dat 75% van het advies vergoedt en de woonhuissubsidie tot 38% voor onderhoud.^{RVONRFMonumenten.nlRCE} De lening en het ontzorgingsprogramma zijn alleen voor rijksmonumenten.

Vier regelingen in één tabel

ISDE: lagere eisen voor monumenten

De ISDE is de investeringssubsidie van RVO. Voor een monument kun je hem krijgen als je eigenaar-bewoner bent van een monument uit een rijks-, provinciaal of gemeentelijk register. Een verhuurd monument valt onder een andere regeling, de SVOH. Voor isolatie van een bedrijfspand is er geen ISDE.^RVO

Het verschil met een gewone woning zit in de eisen. Isolatie van gevel, dak, zolder en vloer telt bij een monument vanaf Rd 2,5 in plaats van Rd 3,5. Glas telt vanaf 2026 tot een U-waarde van 5,8 in plaats van 1,2.^RVO De bedragen per m² zijn wel hetzelfde.

Doe je meer dan één isolatiemaatregel, of combineer je isolatie met een warmtepomp, zonneboiler of warmtenet, dan verdubbelt het bedrag voor isolatie. Je vraagt dan aan binnen 24 maanden na de eerste maatregel. RVO beslist binnen 8 weken. Laat de uitvoerder de meldcode op de factuur zetten en maak foto's van het werk.^RVO

De Duurzame Monumenten-Lening

Het Nationaal Restauratiefonds leent aan eigenaren van een rijksmonument voor energiebesparende maatregelen. De rente ligt 3% onder de marktrente, met een minimum van 1,0% bij 10 jaar en 1,5% bij 20 jaar rentevast. Op 15 oktober 2026 noemde het fonds 1,9% bij 10 jaar en 2,3% bij 20 jaar voor een eigen woning.^NRF

• Bedrag: €2.500 tot €100.000 per eigenaar, tot 100% van de vastgestelde kosten. Een VvE leent €25.000 tot €300.000, met maximaal €30.000 per appartementsrecht.^NRF
• Looptijd: in beginsel maximaal 20 jaar, nooit langer dan 30.^NRF
• Vorm: annuïtair, met een vast maandbedrag. Extra aflossen mag zonder vergoeding.^NRF
• Voorwaarden: het werk is nog niet begonnen, je hebt een onherroepelijke omgevingsvergunning of een verklaring dat die niet nodig is, en de kredietbeoordeling is positief.^NRF

Het fonds meldt dat de vraag groter is dan het geld en dat aanvragen op volgorde van binnenkomst gaan.^NRF Neem dus vroeg contact op, het liefst zodra je weet wat je wilt laten doen.

Voor wie is de lening interessant? Vooral voor wie een groter pakket in één keer wil doen, zoals dak, ramen en vloer samen, en dat niet uit eigen geld wil betalen. De rente ligt onder de marktrente en je lost in vaste maanden af. Woon je in een appartement in een rijksmonumentaal complex, dan kan de VvE de lening aanvragen voor het gezamenlijke deel, zoals het dak of de gevel.^NRF

Advies met 75% vergoeding

Sinds 1 september 2026 is er een vernieuwd ontzorgingsprogramma voor eigenaren van rijksmonumenten.^RCE Je krijgt 75% van de kosten van advies en begeleiding vergoed, tot een maximum. Reiskosten vallen erbuiten.^{Monumenten.nl} Er zijn drie vormen: een keukentafelgesprek met minstens één bezoek aan je pand, advies en ondersteuning tot en met vergunning, subsidie en uitvoering, en een collectieve aanpak voor minstens 5 eigenaren, bijvoorbeeld in één straat.^{Monumenten.nl} Een goed advies is ook de basis voor je vergunningaanvraag.

Woonhuissubsidie voor onderhoud

Naast verduurzaming is er de woonhuissubsidie van de RCE voor het onderhoud van een woonhuis-rijksmonument. Je krijgt tot 38% van de subsidiabele kosten. Is de vraag groter dan het budget, dan gaat het percentage omlaag. Je vraagt aan van 1 maart tot en met 30 april, voor kosten van het jaar ervoor. Boven €70.000 aan kosten heb je een inspectierapport van vóór de start nodig.^RCE

Let op: een lening van het Restauratiefonds en de woonhuissubsidie krijg je niet voor hetzelfde werk.^RCE Gaat het om herstel dat je toch moet doen, zoals voegwerk of schilderwerk, dan kan de woonhuissubsidie de goedkoopste route zijn. Gaat het om isoleren of glas, dan ligt de combinatie van ISDE en lening meer voor de hand.

Rekenvoorbeeld: dak en voorzetramen

Neem een woonhuis-rijksmonument waar het dak van buiten wordt geïsoleerd, 60 m², met Rd 2,5 of hoger, en waar 10 m² voorzetramen komen met een U-waarde tussen 2,0 en 5,8. Zo rekent de ISDE:^RVO

• Dak: 60 keer €16,25 is €975. Omdat er twee maatregelen zijn, verdubbelt dat naar €1.950.
• Voorzetramen: 10 keer €25 is €250, verdubbeld €500.
• Samen: €2.450 ISDE, aan te vragen binnen 24 maanden na de eerste maatregel.

De rest van de kosten kun je lenen bij het Restauratiefonds, vanaf €2.500, als de vergunning onherroepelijk is en het werk nog niet begonnen.^NRF De kosten van het dak en de ramen zelf noemen we hier niet: die hangen sterk af van het pand, en we hebben er geen onafhankelijke bron voor. Vraag twee of meer offertes.

Wat er niet onder valt

Een paar dingen die vaak worden gevraagd:

• Zonnepanelen staan niet in de ISDE. De regeling gaat over isolatie, glas, ventilatie, warmtepomp, zonneboiler en warmtenet.^RVO Zie zonnepanelen op een monument.
• Een provinciaal of gemeentelijk monument komt niet in aanmerking voor de Duurzame Monumenten-Lening; die is alleen voor rijksmonumenten.^NRF De ISDE geldt wel.^RVO
• Een verhuurd monument valt niet onder de ISDE voor eigenaar-bewoners, maar onder de SVOH.^RVO
• Werk dat al is begonnen komt niet meer in aanmerking voor de lening.^NRF

In welke volgorde

1. Advies via het ontzorgingsprogramma, voordat je offertes vraagt.
2. Vergunning bij de gemeente. Zonder onherroepelijke vergunning geen lening. Zie vergunning voor je monument.
3. Lening aanvragen voordat het werk begint.
4. Uitvoeren, met foto's en de meldcode op de factuur.
5. ISDE aanvragen na het werk, binnen 24 maanden na de eerste maatregel.

Een rekenvoorbeeld voor glas: 10 m² voorzetramen tussen U 2,0 en 5,8 levert bij één maatregel €250 ISDE op, en €500 als je binnen 24 maanden ook het dak isoleert.^RVO Hoe je het juiste glas kiest, staat in voorzetramen of monumentenglas. Alle regelingen kort op een rij staan in de gids subsidie en lening.

Veelgestelde vragen

Wat is de rente van de Duurzame Monumenten-Lening?

1,9% bij 10 jaar en 2,3% bij 20 jaar rentevast voor een eigen woning, stand 15 oktober 2026.^NRF

Hoeveel kan ik lenen?

€2.500 tot €100.000 per eigenaar, alleen voor een rijksmonument en alleen als het werk nog niet is begonnen.^NRF

Krijg ik ISDE voor een gemeentelijk monument?

Ja, als je eigenaar-bewoner bent.^RVO

Kan ik subsidie en lening combineren?

ISDE en lening kunnen samen. De woonhuissubsidie en een lening van het Restauratiefonds niet voor hetzelfde werk.^RCE

Welke subsidie krijg ik voor het verduurzamen van een monument?

Er zijn vier regelingen: de ISDE met lagere eisen voor monumenten, de Duurzame Monumenten-Lening (1,9% bij 10 jaar rentevast, stand 15 oktober 2026), 75% vergoeding voor advies via het ontzorgingsprogramma en de woonhuissubsidie tot 38% voor onderhoud (RVO, Restauratiefonds, RCE).